Wonderlijk hoe consistent we kunnen zijn in ons gedrag en in ons voelen, door de jaren heen. Ik kan weliswaar oprecht en met overtuiging zeggen dat ik niet meer de mens ben die ik dertig jaar geleden was – daarvoor hoef ik alleen maar in de spiegel te kijken – toch kwam ik laatst een oud schrijfsel tegen waardoor ik dacht: Ik ben geen spat veranderd. Die conclusie was even geruststellend als ontmoedigend. Geruststellend omdat iets wat zo onveranderlijk is een zekere waarachtigheid moet hebben om de tand des tijds te kunnen doorstaan. Ontmoedigend omdat duidelijk werd dat ik nog altijd een zoeker ben, een tobber misschien, een piekeraar zeker. De eeuwige twijfelaar, omdat kiezen voor het één altijd betekent dat je iets anders moet loslaten. Blijkbaar vind ik dat onverdraaglijk.
Het was vooral de zinsnede schrijven om de chaos te bezweren die me drie decennia later nog altijd vertrouwd in de oren klinkt. Want al heeft de poster van Loesje met de tekst ‘Geen paniek, het is maar chaos’ jarenlang in mijn gang gehangen, in de kern is dat wat ik al mijn hele volwassen leven doe: proberen een weg te vinden in de innerlijke chaos van mijn tegenstrijdige drijfveren. Door te schrijven. En door aan astrologie te doen maar daar gaat dit stukje niet over.
Het is sinds een jaar of zeven dat het schrijven een dagelijkse routine is geworden. Ik begon daarmee tijdens een retraite in het dorp waar ik ben opgegroeid. Bijna drie weken alleen in een huisje in de natuur had ik alle tijd en rust om eindelijk te doen wat thuis niet wilde lukken: elke dag beginnen met de zogenoemde morning pages. Deze ochtendpagina’s komen uit het boek The Artist’s Way van Julia Cameron en zijn een belangrijk instrument in haar methode om de kunstenaar in jezelf te (her)vinden. Ik ontdekte dat boek kort voordat schrijven een dagelijks ritueel werd maar de eerste druk verscheen al in 1992, de periode waaruit mijn bovengenoemde schrijfsel dateert. Tsja …
Het advies van Cameron: schrijf elke ochtend, voordat je de dag begint, drie pagina’s vol over wat je bezighoudt. Maakt niet uit wat dat is. Het kunnen grote en kleine dingen zijn. Meestal zijn het de dingen die je dwarszitten. De bedoeling is dat je schrijft met de hand en zonder er teveel bij na te denken. Het hoeft niet hoogstaand, netjes of zelfs maar correct gespeld te zijn. Het gaat erom dat je elke ochtend meteen na het opstaan je hart lucht en met een schoon gemoed de dag start. En dat laatste is belangrijk volgens Cameron want alles wat je dwarszit – bijvoorbeeld je innerlijke criticus – staat tussen jou en je creativiteit in. Of dat werkelijk altijd zo is, laat ik in het midden want het tegendeel lijkt evenzeer waar te zijn: dat wat je dwarszit, kan tot fantastische kunst leiden. Evenals zelfkritiek. Maar ik wil niet muggenziften. Ik snap haar punt volkomen.
Wat de morning pages in mijn ervaring hoe dan ook doen, is helderheid brengen in je binnenwereld. Niet direct misschien en ook niet elke ochtend maar ineens is daar dat wonderschone moment dat je jezelf naar een nieuw inzicht hebt geschreven. Of naar meer begrip, voor jezelf, de ander of voor de wereld om je heen. Of je ziet plots een verband dat alles in perspectief plaatst. De helderheid die schrijven brengt, verloopt ongeveer hetzelfde als bij wandelen; het duurt even voordat de kruitdampen optrekken vanbinnen maar uiteindelijk vind je een weg te midden van al je tegenstrijdigheden. Dat kan een spannende, verrijkende, ontroerende, confronterende, pijnlijke en verrassende ontdekkingsreis zijn. Maar bovenal kan dagelijks schrijven een ritueel worden waarmee je houvast, rust en richting vindt in je leven. En daarbij is de vraag of je schrijftalent hebt gelukkig totaal irrelevant.
Foto: Karolina Grabowska/Pexels
